„Woda to życie, a wy daliście nam wodę, czyli daliście nam życie”. Relacja z wizyty tarnowskiej delegacji w Czadzie

na zdjęciu delegacja w miejscowości Massaguet, gdzie ofiarodawcy z diecezji tarnowskiej sfinansowali studnię

„Chcemy podziękować z całego serca, bo woda to życie, a wy daliście nam wodę, czyli daliście nam życie” – powiedział jeden z mieszkańców Czadu do przedstawicieli diecezji tarnowskiej. Spotkanie odbyło się przy jednej ze studni wybudowanych dzięki wsparciu tarnowskich diecezjan, z dala od stołecznej Ndżameny, na terenach rozciągających się w kierunku pustyni. Tam, gdzie zdobycie wody bywa codziennym wyzwaniem, słowa te były czymś więcej niż podziękowaniem za materialną pomoc. Dobrze oddają również charakter posługi ks. Stanisława Worwy, misjonarza pochodzącego z Męciny, którego działalność duszpasterska od lat splata się z troską o codzienne potrzeby mieszkańców Czadu. To właśnie spotkanie z nim, poznanie jego pracy oraz życia wspólnoty parafialnej i miejscowego Kościoła było głównym celem wizyty delegacji diecezji tarnowskiej, która przebywała w Czadzie od 4 do 11 listopada.

W podróż wyruszyli bp Leszek Leszkiewicz, ks. Jan Wnęk z Zespołu ds. Projektów Misyjnych oraz ks. Maksymilian Lelito, dyrektor Wydziału Misyjnego Kurii Diecezjalnej w Tarnowie. Droga do Czadu prowadziła przez Etiopię. Już podczas lotu można było zetknąć się z religijną i kulturową różnorodnością Afryki. Wśród współpasażerów znajdowali się również muzułmanie wywodzący się ze społeczności zamieszkujących pustynne obszary kontynentu. Była to pierwsza zapowiedź spotkania z krajem, w którym przenikają się różne tradycje, języki i religie, a warunki życia mieszkańców zależą w dużej mierze od klimatu i położenia geograficznego. Do Ndżameny, stolicy Czadu, delegacja dotarła 4 listopada. Miasto stało się punktem wyjścia do poznawania pracy ks. Stanisława Worwy, kapłana fidei donum, posługującego w parafii Świętej Rodziny w dzielnicy Dembé. Ta część stolicy od lat związana jest z misyjnym zaangażowaniem diecezji tarnowskiej. W 2017 roku tysiące wiernych uczestniczyły tutaj w konsekracji kościoła Miłosierdzia Bożego, wybudowanego przy znaczącym wsparciu tarnowskich diecezjan. Dziś ks. Worwa kontynuuje tę obecność, angażując się zarówno w życie duszpasterskie parafii, jak i przedsięwzięcia służące miejscowej społeczności. Jego posługa pokazuje, że budowanie wspólnoty Kościoła nie ogranicza się do sprawowania sakramentów i głoszenia Ewangelii, ale obejmuje także dostrzeganie potrzeb rodzin, troskę o wychowanie dzieci oraz współpracę z innymi parafiami archidiecezji. W warunkach czadyjskich te obszary działalności są ze sobą ściśle powiązane.

Owoce zeszłorocznej kolędy misyjnej

Jednym z pierwszych miejsc odwiedzonych przez delegację, 5 listopada, były przedszkole i szkoła podstawowa „Betlejem”. Szkoła rozpoczęła działalność zaledwie dwa miesiące wcześniej, mimo że jej budowa wciąż trwa. Na ukończonej dolnej kondygnacji uczy się już 50 dzieci w trzech oddziałach liczących odpowiednio 26, 10 i 14 uczniów. Kolejny etap inwestycji przewiduje wzniesienie następnego piętra, na którym powstaną dodatkowe sale lekcyjne. Przedsięwzięcie jest możliwe dzięki wsparciu Kolędników Misyjnych diecezji tarnowskiej. Ofiary zbierane podczas bożonarodzeniowego kolędowania w polskich parafiach pozwoliły stworzyć miejsce, w którym dzieci z Ndżameny mogą już zdobywać wiedzę. W ten sposób misyjna solidarność łączy najmłodszych mieszkańców dwóch odległych części świata. Niedaleko szkoły działa również przedszkole „Betlejem”, do którego uczęszcza 120 dzieci podzielonych na trzy oddziały. Placówka powstała dzięki współpracy kilku partnerów, wśród których znalazły się armia francuska, Ambasada RP oraz diecezja tarnowska. Obecnie największym wyzwaniem jest zapewnienie środków na jej codzienne funkcjonowanie. O ile szkoła potrzebuje funduszy na dalszą rozbudowę, o tyle przedszkole wymaga regularnego wsparcia, aby mogło nadal służyć dzieciom i ich rodzinom. Dla ks. Worwy obie placówki stanowią część szerszej troski o wspólnotę parafialną, w której działalność duszpasterska łączy się z odpowiedzialnością za wychowanie i przyszłość najmłodszego pokolenia.

Studnie na pustyni

Inny wymiar pracy misyjnej delegacja poznała podczas wyjazdu poza Ndżamenę, w kierunku pustynnych obszarów kraju. Towarzyszył jej ks. Bruno, dawny współpracownik ks. Stanisława Worwy, kapelan wojskowy i proboszcz parafii, na terenie której dzięki pomocy z Tarnowa wybudowano studnie. Czad jest krajem ogromnych kontrastów przyrodniczych. Jego północną część zajmuje Sahara, dalej rozciąga się suchy Sahel, a na południu pojawiają się tereny o bardziej sprzyjającym klimacie. W wielu miejscowościach dostęp do wody pozostaje jednym z najpoważniejszych problemów mieszkańców. Studnia nie jest tam jedynie elementem infrastruktury, lecz czymś, co wpływa na codzienne życie całych rodzin. Zapewnia wodę potrzebną do picia, przygotowywania posiłków i zaspokajania podstawowych potrzeb. Budowa studni jest zarazem przykładem współpracy ks. Worwy z innymi kapłanami i wspólnotami miejscowego Kościoła. Pomoc nie zatrzymuje się na granicach jednej parafii, lecz dociera do miejsc, w których potrzeby są szczególnie pilne. Podczas spotkania z mieszkańcami jednej z takich miejscowości padły słowa wdzięczności przytoczone na początku. Nie było w nich mowy o kosztach budowy ani o organizacji przedsięwzięcia. Było natomiast proste przekonanie, że dostęp do wody oznacza życie.

Rozmowy o Kościele i państwie

Pobyt w Ndżamenie był również okazją do spotkań z przedstawicielami miejscowego Kościoła. Delegację przyjął abp Goetbé Edmond Djitangar, metropolita Ndżameny. Rozmawiano o potrzebach archidiecezji, podejmowanych inicjatywach i możliwościach dalszej współpracy. Spotkanie pozwoliło spojrzeć na działalność ks. Worwy w szerszym kontekście. Jako kapłan fidei donum został on posłany z diecezji tarnowskiej do pracy w Kościele czadyjskim, a jego posługa stanowi integralną część życia tamtejszej archidiecezji. Podejmowane przedsięwzięcia nie są zatem jedynie pomocą organizowaną z Polski, lecz odpowiedzią na potrzeby miejscowych wspólnot, z którymi misjonarz dzieli codzienność. Goście odwiedzili także nuncjaturę apostolską, gdzie spotkali się z chargé d’affaires, prałatem Rastislavem Zummerem, kierującym bieżącą działalnością przedstawicielstwa Stolicy Apostolskiej w Czadzie. W programie znalazło się ponadto spotkanie z ambasadorem Francji i jego żoną. Francuscy dyplomaci od lat wspierają Polaków pracujących w Czadzie, a szczególnie inicjatywy ks. Stanisława Worwy. Jednym z przykładów tej współpracy jest przedszkole „Betlejem”. Francuskie związki z Czadem mają jednak również niezwykle interesujący wymiar naukowy. To właśnie francusko-czadyjski zespół badaczy dokonał w 2001 roku jednego z najważniejszych odkryć paleoantropologicznych ostatnich dziesięcioleci. Na pustyni Djurab, na północy kraju, odnaleziono liczącą około siedmiu milionów lat czaszkę Sahelanthropus tchadensis, nazwaną Toumaï. Szczególnie interesujące jest znaczenie tego słowa, które w miejscowym języku daza oznacza „nadzieję życia”. Trudno nie dostrzec symbolicznego związku między tym określeniem a działalnością przedszkola „Betlejem”, w którym troska o wychowanie i edukację dzieci staje się konkretnym wyrazem nadziei na ich lepszą przyszłość.

Spotkanie z s. Dorotą Zych i innymi misjonarzami w Polski

Kolejnym etapem podróży była wizyta w Bongor. Delegacja wyruszyła tam w piątek, po porannej Mszy św. i śniadaniu. Podróż na południe kraju pozwoliła poznać inne środowisko misyjne oraz spotkać osoby związane z diecezją tarnowską. W Bongor posługuje s. Dorota Zych ze Zgromadzenia Najświętszego Serca Jezusa (Sacré-Cœur). Spotkanie z nią było okazją do poznania codzienności życia zakonnego i pracy misyjnej poza stolicą. Podczas pobytu doszło również do spotkania z dziewięciorgiem polskich misjonarzy pracujących w Czadzie. Rozmawiano o ich posłudze, doświadczeniach i wyzwaniach, z którymi mierzą się w różnych częściach kraju. Była to sposobność, aby spojrzeć na pracę ks. Worwy jako na część szerszej obecności polskich misjonarzy w Czadzie. Choć każdy z nich działa w innych warunkach i odpowiada na odmienne potrzeby, wspólnym mianownikiem pozostaje głoszenie Ewangelii i towarzyszenie powierzonym im wspólnotom. W sobotę bp Leszek Leszkiewicz przewodniczył Mszy św. z udziałem Polaków. W homilii nawiązał do ewangelicznego pytania o stosunek człowieka do pieniędzy. Po kilku dniach spędzonych w Czadzie refleksja ta nabierała szczególnego znaczenia. Delegacja zobaczyła szkołę, w której dzieci już się uczą, choć budowa jeszcze się nie zakończyła, przedszkole wymagające stałego utrzymania oraz studnie służące mieszkańcom miejscowości oddalonych od stolicy. Za każdym z tych przedsięwzięć stoją środki finansowe, ale przede wszystkim ludzie i ich potrzeby.

„Nadzieja życia” jako motto misyjnej posługi ks. Stanisława

Działalność ks. Stanisława Worwy pokazuje, że posługi misyjnej nie sposób rozdzielić na część duszpasterską i społeczną. Obie wzajemnie się przenikają. Kapłan towarzyszy wspólnocie w jej życiu religijnym, a jednocześnie stara się odpowiadać na problemy, z którymi parafianie mierzą się każdego dnia. Budowanie Kościoła dokonuje się zarówno przez sprawowanie sakramentów i głoszenie Słowa Bożego, jak i przez konkretne gesty solidarności. Ośmiodniowy pobyt pozwolił zobaczyć, jak wiele wymiarów ma codzienna praca misjonarza, który nie tylko głosi Ewangelię, lecz także żyje sprawami powierzonych mu ludzi, współtworzy wspólnotę parafialną i uczestniczy w życiu całej archidiecezji. Czad jest ziemią, na której odnaleziono Toumaï – „nadzieję życia” sprzed siedmiu milionów lat. Dziś ta nadzieja ma również bardzo współczesne oblicze. Widać ją w dzieciach rozpoczynających naukę, rodzinach korzystających ze studni i wspólnotach, które mogą się rozwijać dzięki zaangażowaniu miejscowego Kościoła i wsparciu ludzi z odległych krajów. Najpełniej wyraził ją jednak mieszkaniec jednej z miejscowości odwiedzonych przez tarnowską delegację. Jego słowa – „Woda to życie, a wy daliście nam wodę, czyli daliście nam życie” – przypominają, że istotą misji jest obecność pośród ludzi, dzielenie ich codzienności i służba człowiekowi.